به گزارش سلامت نیوز به نقل از people، دانشمندان دانشگاه استنفورد در پژوهشی جدید به شواهدی دست یافتهاند که نشان میدهد مغز ممکن است برخلاف تصور رایج، از دو سامانه عصبی مجزا تشکیل شده باشد که در طول تکامل به یکدیگر پیوستهاند.
برای هزاران سال، مغز انسان بهعنوان یک اندام واحد در نظر گرفته شده است. اما پژوهش جدیدی که در مجله Nature Neuroscience منتشر شده، نشان میدهد بخشهای مختلف مغز ممکن است منشأ رشدی یکسانی نداشته باشند و دو سامانه عصبی مجزا، در طول صدها میلیون سال تکامل، در کنار یکدیگر شکل گرفته و سپس از نظر ساختاری به هم نزدیک شده باشند.
پژوهشگران دانشگاه استنفورد در این مطالعه، رشد جنین موشها را بررسی کردند و دریافتند مغز عقبی (hindbrain) که یکی از سه بخش اصلی مغز در کنار مغز پیشین و مغز میانی است، مسیر رشدی متفاوتی را طی میکند.
به گفته محققان، این مسیر بهطور موازی با مسیری شکل میگیرد که مغز پیشین و مغز میانی را ایجاد میکند.
دکتر کایل لوه، دانشیار زیستشناسی تکوینی در دانشگاه استنفورد و نویسنده ارشد این مطالعه، گفت: «برای نخستین بار نشان دادهایم که بخش جلویی مغز از سلولهای پیشساز کاملاً متفاوتی نسبت به بخش پشتی مغز شکل میگیرد.»
این یافته به این معنا نیست که انسان در معنای معمول، «دو مغز» جدا از هم دارد؛ بلکه پژوهشگران معتقدند مغز از دو سامانه عصبی با منشأ تکوینی متفاوت تشکیل شده که اکنون در قالب یک اندام واحد و بهشدت یکپارچه فعالیت میکنند.
دو سامانه با وظایف متفاوت
بر اساس یافتههای این پژوهش، یکی از این سامانهها بیشتر با تنظیم عملکردهای حیاتی بدن مانند تنفس و ضربان قلب مرتبط است، در حالی که سامانه دیگر در عملکردهای پیچیدهتر عصبی از جمله زبان، هوشیاری و تفکر انتزاعی نقش دارد.
پژوهشگران همچنین معتقدند این دو سامانه عصبی در مراحل بسیار ابتدایی تکامل، مسیرهای جداگانهای داشتهاند و بعدها در بدن جانوران پیچیدهتر، در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
لوه میگوید تکامل احتمالاً دو سامانه عصبی موجود را به لحاظ مکانی در کنار یکدیگر قرار داده است؛ به این ترتیب، مغز امروزی تقریباً مانند یک اندام واحد عمل میکند، هرچند منشأ تکوینی بخشهای آن کاملاً یکسان نیست.
یافتهای که میتواند به مطالعه بیماریهای عصبی کمک کند
یکی از اهمیتهای احتمالی این کشف، کمک به درک بهتر سلولهای عصبی موجود در بخش پشتی مغز و ساقه مغز است.
محققان میگویند این یافته میتواند امکان تولید برخی از نورونهای بخش پشتی مغز در محیط آزمایشگاه را فراهم کند و مطالعه عملکرد آنها را آسانتر سازد.
این موضوع بهویژه برای پژوهش درباره بیماریهایی که نورونهای ساقه مغز را تحت تأثیر قرار میدهند، اهمیت دارد؛ از جمله اسپینال ماسکولار آتروفی (SMA) و اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS).
در این بیماریها، برخی نورونهای مرتبط با ساقه مغز بهتدریج عملکرد خود را از دست میدهند و در مراحل پیشرفته، تواناییهایی مانند بلع و تنفس نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.
پژوهشگران امیدوارند شناخت بهتر منشأ و مسیر رشد این سلولهای عصبی بتواند در آینده به مطالعه دقیقتر چنین بیماریهایی کمک کند.
یافتهای درباره تکامل مغز
این پژوهش همچنین تصویری متفاوت از تکامل مغز ارائه میدهد. محققان معتقدند حتی صدها میلیون سال پیش، سامانههای عصبی مجزایی وجود داشتهاند که بعدها در روند تکامل، به شکلی نزدیکتر در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
ریان جوخای، دانشجوی تحصیلات تکمیلی و یکی از نویسندگان نخست این مطالعه، میگوید واژه «مغز» این تصور را ایجاد میکند که با یک اندام پیوسته و دارای منشأ واحد روبهرو هستیم، اما یافتههای جدید نشان میدهد این تصور ممکن است با تاریخچه تکاملی واقعی مغز تفاوت داشته باشد.
البته پژوهش حاضر به معنای کشف «مغز دوم» در انسان نیست؛ بلکه نشان میدهد بخشهای مختلف مغز میتوانند منشأهای تکوینی متفاوتی داشته باشند و در طول تکامل در قالب یک سامانه یکپارچه سازمان یافته باشند.
نظر شما